Interactief lesmateriaal maken en differentiëren met AI: De complete gids voor de moderne docent
Interactief lesmateriaal maken en differentiëren met AI
Praktische gids voor docenten (PO en VO)
Differentiëren in de klas klinkt mooi, maar in de praktijk is het vaak best lastig. In bijna elke groep zitten grote niveauverschillen. De ene leerling begrijpt een ingewikkelde tekst meteen, terwijl een ander extra uitleg nodig heeft om mee te kunnen komen. Voor je het weet, zit je op zondagmiddag meerdere versies van je lesmateriaal te maken. Dat kost veel tijd en energie.
Sinds maart 2026 verandert er veel in de wereld van onderwijstechnologie. Waar AI-tools eerst vooral hielpen bij het schrijven van teksten, kunnen ze nu veel meer dan dat. Met tools zoals Gemini Canvas, ChatGPT met dynamic visual explanations en de interactieve apps van Claude kun je abstracte theorie veel makkelijker omzetten in iets wat leerlingen echt helpt om de stof te begrijpen. In dit artikel laten we stap voor stap zien hoe je deze mogelijkheden kunt inzetten om tijd te besparen én je lessen aantrekkelijker te maken.
Een van de meest opvallende ontwikkelingen is Gemini Canvas van Google. Zie het niet als een gewone chat, maar als een plek waar je snel en makkelijk lesmateriaal kunt maken en aanpassen. Het werkt heel eenvoudig: je typt een onderwerp in, bijvoorbeeld “Leg het menselijk hart uit voor groep 8”, en je krijgt meteen een eerste opzet van je les. En daar blijft het niet bij.
Bovenaan in het Canvas-scherm zie je de knop 'Maken'. Met één klik op deze knop kun je je uitleg transformeren in verschillende formaten:
Interactieve quizzen en flashcards voor in de klas
Wil je weten of je leerlingen de stof echt begrijpen? Gemini bouwt direct een toets op basis van de tekst die je net hebt gemaakt. De quiz geeft hints aan leerlingen die vastlopen en laat aan het eind een score en feedback zien. Dit scheelt je uren aan nakijkwerk en het bedenken van goede vragen.
Webpagina's en Infographics
Met de webpagina-optie maakt Gemini een interactieve versie van je les. Leerlingen kunnen door de stof navigeren, op afbeeldingen klikken voor meer informatie of zelf waarden aanpassen in grafieken. Dit maakt een onderwerp zoals de Industriële Revolutie of de werking van een cel ineens tastbaar.
Audio-overzichten
Dit is vooral prettig voor leerlingen die moeite hebben met lezen, zoals dyslectische leerlingen of NT2-leerlingen, maar ook voor auditief ingestelde leerlingen die informatie liever horen dan lezen. Gemini kan je les omzetten in een soort audio-uitleg, waarin de belangrijkste punten rustig worden besproken. Zo kunnen leerlingen de stof op hun eigen manier en tempo tot zich nemen, wat het volgen van de les een stuk toegankelijker maakt.
Wat ook fijn is, is hoe makkelijk je alles kunt delen. Je krijgt een link die je zo in je digitale leeromgeving zet. Leerlingen openen het op hun eigen device en kunnen direct aan de slag, zonder in te loggen. Dat maakt het gebruik in de klas simpel en laagdrempelig.
ChatGPT en Claude: maak je uitleg zichtbaar en begrijpelijk
Naast het maken van complete lessen kun je AI tools ook inzetten voor kleine, interactieve onderdelen in je uitleg. En juist daarin zijn ChatGPT en Claude heel sterk. In plaats van alleen tekst of een afbeelding, kun je iets laten zien dat leerlingen zelf kunnen aanpassen. Dat maakt abstracte theorie een stuk duidelijker.
ChatGPT: laat leerlingen zien wat er gebeurt
Met de nieuwe functie dynamic visual explanations kan ChatGPT onderwerpen uit bijvoorbeeld wiskunde en natuurkunde visueel maken.
Stel dat je het begrip grafieken uitlegt bij lineaire formules. In plaats van alleen een tekening op het bord, laat je een grafiek zien die leerlingen zelf kunnen aanpassen. Als ze de helling of het startpunt veranderen, zien ze direct hoe de lijn meebeweegt.
Dat helpt, omdat leerlingen niet alleen de formule zien, maar ook begrijpen wat er gebeurt als je iets verandert. Het wordt minder “leren uit een boek” en meer zelf ontdekken.
Claude: interactieve tools op maat
Claude gaat nog een stap verder. Deze tool kan namelijk kleine interactieve toepassingen maken, afgestemd op jouw les.
Denk aan:
- een rekenspel waarbij leerlingen sommen oplossen door blokjes te verslepen en direct feedback krijgen
- een kaart van Nederland waarop leerlingen provincies of steden naar de juiste plek slepen
- een periodiek systeem waar leerlingen op elementen klikken
- een tijdlijn waarbij ze gebeurtenissen verschuiven
Het grote voordeel is dat je niet vastzit aan standaardopties. Je kunt bijna alles bedenken en Claude maakt het voor je. Zo kun je je les precies laten aansluiten bij jouw klas en jouw leerdoelen.
Waarom actief en onderzoekend leren met AI zorgt voor beter begrip en leerresultaten
De kracht zit niet zozeer in nieuwe tools, maar in nieuwe manieren waarop we deze tools inzetten. Waar AI eerst vooral hielp bij het schrijven van teksten, kunnen we het nu gebruiken om leerlingen actief en onderzoekend te laten leren.
Praktische voorbeelden voor het basisonderwijs (PO)
In het basisonderwijs kun je deze tools heel goed inzetten om lessen levendiger en begrijpelijker te maken, bijvoorbeeld bij wereldoriëntatie, rekenen en taal.
Neem de waterkringloop. In plaats van alleen een plaatje in een boek, kun je met Gemini een interactieve uitleg maken voor groep 7. Leerlingen klikken bijvoorbeeld op wolken om te ontdekken wat condensatie is. Met een schuifje kunnen ze de temperatuur aanpassen en zien ze direct wat er gebeurt met water: wordt het ijs, water of damp? Zo gaan ze echt begrijpen hoe het werkt.
Ook bij rekenen werkt dit goed. Denk aan breuken. Met ChatGPT kun je een interactieve breukentaart laten zien. Leerlingen slepen stukken weg of voegen ze toe en zien meteen wat er verandert. Een breuk zoals een kwart of drie achtste wordt dan ineens veel duidelijker, omdat ze het voor zich zien.
Voor taal kun je er een spel van maken. Met Claude kun je bijvoorbeeld een oefening laten maken waarbij leerlingen zinsdelen moeten slepen. De woorden staan als blokjes op het scherm en de leerling sleept ze naar de juiste plek. Als het goed is, krijgen ze direct feedback. Dat maakt oefenen actiever en vaak ook leuker.
Praktische voorbeelden voor het voortgezet onderwijs (VO)
In het voortgezet onderwijs helpen deze tools juist bij onderwerpen die vaak als lastig of abstract worden ervaren. Door dingen zichtbaar en aanpasbaar te maken, gaan leerlingen het beter begrijpen.
Neem economie. In plaats van alleen een grafiek op het bord, kun je met Claude een interactieve grafiek laten zien van vraag en aanbod. Leerlingen passen zelf de prijs aan en zien direct wat er gebeurt met de vraag, het aanbod en het evenwicht. Zo wordt een begrip als prijselasticiteit ineens een stuk duidelijker.
Ook bij biologie werkt dit goed. Denk aan genetica. Met AI kun je een simulatie maken waarin leerlingen eigenschappen van ‘ouders’ invullen, zoals oogkleur. Ze zien meteen wat de mogelijke uitkomsten zijn bij de nakomelingen.
Voor natuurkunde kun je bijvoorbeeld werken met de gaswetten. In plaats van alleen een formule, laat je leerlingen het volume van een vat aanpassen. Ze zien direct wat er gebeurt met druk en temperatuur. Dat maakt de theorie veel concreter.
Ook bij vreemde talen kun je dit inzetten. Laat leerlingen bijvoorbeeld een interactieve dialoog oefenen, waarbij ze zelf keuzes maken in een gesprek in het Engels, Duits of Frans. Afhankelijk van wat ze kiezen, loopt het gesprek anders. Zo oefenen ze niet alleen woorden, maar ook echt communiceren.
Differentiëren zonder extra werk: zo pak je het slim aan
Hoe gebruik je AI zonder dat het je juist méér tijd kost? De truc is om te werken vanuit één goede basisles. Vanuit daar laat je AI variaties maken die passen bij verschillende niveaus in je klas. Jij blijft daarbij degene die bepaalt wat klopt en wat bruikbaar is. Zie het als samenwerken: jij de richting, AI de ondersteuning.
Begin met een duidelijke basis. Zorg dat je één helder leerdoel hebt en een kernuitleg die voor de hele klas werkt. Dat is je vertrekpunt.
Daarna kun je AI inzetten om hier variaties op te maken. Je kunt bijvoorbeeld vragen om de tekst eenvoudiger te maken voor leerlingen die extra uitleg nodig hebben, met uitleg van lastige woorden. Tegelijk kun je AI laten meedenken over verdiepende vragen voor leerlingen die sneller gaan. Ook kun je een visuele of interactieve uitleg laten maken die helpt om de kern van de les beter te begrijpen.
Wat goed werkt in de klas, is om zo’n visualisatie samen te gebruiken. Zet het op het digibord en stel een vraag als: “Wat denken jullie dat er gebeurt als ik dit verander?” Laat leerlingen eerst zelf nadenken en voorspellen. Pas daarna voer je de verandering door. Juist het gesprek dat daarna ontstaat, zorgt voor begrip.
Privacy en veiligheid: De vangrails voor je klas
Onderwijstechnologie is prachtig, maar veiligheid is een randvoorwaarde
Er zijn gegevens die je nooit in een AI-tool mag invoeren :
* Namen van leerlingen, adressen of BSN-nummers.
* Verslagen van leerlingbegeleiding of gesprekken met ouders.
* Medische informatie of foto's van leerlingen.
De 'Press Release Test'
Een handige vuistregel: "Zou ik deze informatie op de voorpagina van de krant willen zien?" Is het antwoord 'nee', dan hoort het niet thuis in een AI-prompt. Gebruik in je prompts altijd anonieme voorbeelden, zoals "een leerling uit groep 8" of "een leerling met interesse in techniek".
Instellingen en accountsScholen doen er verstandig aan om te werken met educatieve licenties (zoals Google Workspace for Education of ChatGPT Enterprise). Hierin is vastgelegd dat data niet wordt gebruikt om de AI-modellen te trainen. Gebruik je een persoonlijk account? Controleer dan in de instellingen of 'Training op data' of 'Model verbeteren voor iedereen' uitstaat.
De toekomst van AI in het onderwijs: wat kun je verwachten na 2026?
Wat we nu zien met interactieve uitleg en visualisaties is nog maar het begin. De ontwikkeling gaat snel en de toepassingen in het onderwijs worden steeds concreter en praktischer.
We bewegen langzaam richting onderwijs waarin leerlingen nog meer kunnen ervaren en ontdekken. Denk aan situaties waarin je niet alleen naar een model kijkt op een scherm, maar er echt mee kunt werken. Bijvoorbeeld een atoommodel dat je van alle kanten kunt bekijken, of een constructie waarbij je zelf ziet wat er gebeurt als je iets verandert. Dat maakt abstracte theorie een stuk begrijpelijker.
Ook gaan we steeds vaker werken met actuele gegevens. In plaats van vaste voorbeelden uit een boek, kunnen leerlingen straks werken met echte, recente data. Denk aan kaarten die laten zien hoe de wereld er nu uitziet, of ontwikkelingen die nog gaande zijn. Dat maakt lessen relevanter en zorgt voor meer betrokkenheid.
De rol van de docent verandert (en wordt juist belangrijker)
AI neemt jouw rol als docent niet over. Het helpt je juist om die rol sterker te maken.
Je hoeft minder tijd te besteden aan het maken van verschillende versies van lesmateriaal. In plaats daarvan kun je je richten op wat echt telt: leerlingen begeleiden, vragen stellen en het gesprek in de klas sturen.
Door leerlingen zelf dingen te laten uitproberen en ontdekken, gaan ze actiever leren. Ze krijgen meer grip op de stof en bouwen meer vertrouwen op in hun eigen kunnen.
Begin klein. Kies één onderdeel uit je les dat vaak lastig is en probeer daar een interactieve uitleg bij te maken met AI. Kijk wat het doet met de betrokkenheid in je klas. In veel gevallen zie je meteen verschil.
AI in de klas zelf toepassen?
Wil je leren hoe je AI praktisch inzet in jouw lessen, zonder dat het extra tijd kost?
Bekijk onze trainingen over AI in het onderwijs en ontdek hoe je:
- beter kunt differentiëren
- tijd kunt besparen
- en je lessen sterker en interactiever maakt
Zo blijf je als docent niet alleen bij, maar loop je juist voorop.
0 comments