Activiteiten om groepsvorming te stimuleren aan het begin van het schooljaar
Het is zover: de zomervakanties zijn in bepaalde delen van het land weer achter de rug. Tijd om fris aan het nieuwe jaar te beginnen. In dit artikelen delen we 6 activiteiten die je kunt ondernemen om de groepsvorming in de klas te stimuleren. Bruikbaar in zowel het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs.
Met de verhalendobbelstenen werk je op een leuke en speelse manier aan zowel groepsvorming als taalvaardigheid. Geef elk groepje een set en laat de leerlingen om de beurt gooien. De afbeelding op de dobbelsteen vormt het begin van een gezamenlijk verhaal. Ieder kind voegt iets toe, waardoor er verrassende, grappige of spannende verhalen ontstaan. Zo oefenen ze hun creativiteit, taalgebruik, luistervaardigheid én samenwerken. Extra uitdaging? Laat ze het verhaal eens vertellen in het Frans, Duits of Engels. Hier kun je de verhalendobbelstenen bestellen voor bij jou op school.
Met dit spel oefenen leerlingen om kort en krachtig te vertellen, te luisteren én elkaars tijd te respecteren. Je gebruikt zandlopers van verschillende lengtes: 30 seconden, 1, 2, 3, 5 en 10 minuten. Ideaal voor in de kring, duo-opdrachten of groepswerk.
Zo werkt het: Laat leerlingen in tweetallen of kleine groepjes werken. Eén leerling pakt een kaartje met een vraag of stelling (bijv. over zichzelf, een lesonderwerp of een burgerschapsthema) én kiest willekeurig een zandloper. Die bepaalt hoe lang hij/zij mag praten. Daarna is de volgende aan de beurt.
Voorbeelden van vragen:
- Wat zou jij veranderen als jij de baas was op school?
- Welke gebeurtenis van afgelopen week vond jij het meest bijzonder?
- Waar word jij rustig van?
- Noem 3 dingen die je belangrijk vindt in vriendschap.
- Wat weet je al over [vak/onderwerp]?
Leerlingen leren om binnen een tijdspanne hun gedachten te ordenen en uit te spreken. Korte zandlopers (30 sec – 1 min) zorgen voor snelheid en uitdaging, langere zandlopers (3 – 10 min) bieden ruimte voor verdieping of duo-gesprekken.
Kijkdoos maken
Een kijkdoos maken - altijd leuk! De jongere leerlingen kun je de opdracht geven een kijkdoos te maken waarin ze hun vakantie uitbeelden. Als het af is, mogen ze iedereen een kijkje laten nemen en er iets over vertellen.
Voor de oudere leerlingen is het leuk om ze iets te laten maken, dat iets zegt over hun toekomst. Hoe willen ze dat hun leven er over 5 tot 10 jaar uitziet? Hoe ziet je droomhuis eruit? Wat is je droombaan?
Een erg leuke manier om elkaar op een originele wijze te leren kennen.
Kennismakingsspel met dobbelsteen
Om elkaar in een nieuwe groep goed te leren kennen, kun je dit spel spelen. Het enige wat je nodig hebt, is een grote dobbelsteen en een zestal vragen die je hebt voorbereid. De vragen zet je op het bord, genummerd van 1 tot 6. Je laat de kinderen in een kring zitten. 1 leerling gooit met de dobbelsteen. De leerling beantwoord vervolgens de vraag die bij het nummer hoort. Daarna is de volgende leerling aan de beurt. Je kunt de leerlingen natuurlijk ook voor elkaar laten gooien.
Voorbeeldvragen die je kunt gebruiken, zijn:
Wat is jouw hobby en wat kun je daarover vertellen?
Vertel eens iets over je vakantie
Vertel eens iets over je familie
Wat is je grootste droom?
Wat doe je het liefste in je vrije tijd?
Wat wil je later worden?
Aangepaste vorm voor voortgezet onderwijs
Bovenstaande vorm is met name leuk in het primair onderwijs. Op het voortgezet onderwijs kun je de vorm wat aanpassen. Zo kun je bijvoorbeeld de leerlingen in kleinere groepjes verdelen met elk hun eigen dobbelsteen.
Ook de vragen kun je aanpassen aan het niveau van de leerlingen en aan het vak. Bij Nederlands kun je bijvoorbeeld vragen stellen over favoriete boeken. En bij aardrijkskunde kun je bijvoorbeeld focussen op de vakantiebestemmingen.
Tip: Gebruik een grote soft dobbelsteen – die kun je lekker laten rollen in de kring en het maakt het spel nog net wat speelser.
Kennismakingsspel ‘over de lijn’
Over de lijn is een spel waarbij je een lang touw in de klas legt. Vervolgens vraag je de leerlingen om allemaal aan 1 kant van het touw te gaan staan. Vervolgens begin je met het opnoemen van een aantal stellingen. Is de stelling op de leerling van toepassing, dan stappen ze over de lijn heen. Is de stelling niet van toepassing, dan blijven ze achter de lijn staan.
Stellingen die je kunt gebruiken zijn bijvoorbeeld:
- Ik ben sportief
- Ik ben de oudste in het gezin
- Ik ben introvert
- Ik kan goed zingen
- Ik kan een muziekinstrument bespelen
Je kunt de leerlingen natuurlijk vragen om hun ‘antwoord’ toe te lichten. Zo kom je veel van elkaar te weten!
Variatie op dit spel
Je kunt de leerlingen ook in een kring laten zitten. Je vraagt de leerlingen naar het midden van de kring te lopen als de stelling op ze van toepassing is.
Variaties voor het voortgezet onderwijs
Ook op het voortgezet onderwijs is dit een leuk spel om elkaar beter te leren kennen. Je hoeft geen touw te gebruiken, je kunt leerlingen ook vragen gewoon hun vinger op te steken. Je kunt de vragen natuurlijk aanpassen aan het vak. Denk bijvoorbeeld aan:
- Ik heb ik dezelfde bloedgroep als mijn moeder
- Ik kan mezelf in het Frans voorstellen
- Mijn ouders zijn niet geboren in de Europese Unie
- Mijn politieke ideologie is...
Ook hier bieden de stellingen weer veel ruimte om door te vragen en elkaar goed te leren kennen.
Variant voor het voortgezet onderwijs
Op het voortgezet onderwijs kun je dit spel natuurlijk op dezelfde manier spelen. Maar, je kunt het ook aan het vak koppelen. Bij gym kun je bijvoorbeeld ieder kind iets laten uitbeelden wat ze graag in hun vrije tijd doen. Of bij scheikunde laat je ze een element opnoemen dat een letter bevat die ook in hun naam voorkomt. Wees creatief!
Een escaperoom is een originele en activerende manier om groepsvorming te stimuleren én de school te leren kennen. Door in groepjes puzzels op te lossen en aanwijzingen te volgen, leren leerlingen elkaar beter kennen, oefenen ze met samenwerken én bewegen ze zich spelenderwijs door het schoolgebouw.
Het fijne is: je kunt er zelf één maken die past bij jouw klas of school.
In dit blog lees je hoe je eenvoudig aan materialen komt voor je eigen escaperoom.
Schrijf een brief aan jezelf (voor later)
Laat je leerlingen een brief schrijven aan hun toekomstige zelf. Ze mogen hierin vertellen wat ze hopen te leren, welke doelen ze hebben, waar ze naar uitkijken, en wat ze spannend vinden aan het nieuwe schooljaar.
Zo werkt het:
- Geef ieder kind een vel papier en laat ze beginnen met: “Lieve ik...”
- Vertel dat niemand de brief hoeft voor te lezen. Het is voor henzelf.
- Verzamel de brieven, bewaar ze veilig, en geef ze pas weer terug aan het eind van het schooljaar.
Als je wat meer beroep wilt doen op de creativiteit van je leerlingen, is dit een leuk kennismakingsspel. Zet de leerlingen in een kring met voldoende bewegingsruimte. Vraag ze vervolgens om een leuke beweging of actie te bedenken die met de eerste letter van hun naam begint.
Het is vaak helpend als je zelf eerst het goede voorbeeld geeft. Voorbeeld: “Mijn naam is meester Sem. Ik kan goed springen!” En dan spring je. Of: “Mijn naam is juf Lisa. Ik kan heel hard lopen!” En dan loop je een rondje.
Vervolgens zijn de leerlingen aan de beurt. De leerling naast je herhaalt eerst jouw naam, met bijbehorende actie, en doet daarna hetzelfde met zijn of haar eigen naam. De volgende in de kring herhaalt beide namen en acties. Ook die voegt zijn eigen actie aan het geheel toe.
Net als bij ‘ik ga op vakantie en ik neem mee’, maar dan op een hele andere, beweeglijke manier!
Variant voor het voortgezet onderwijs
Op het voortgezet onderwijs kun je dit spel natuurlijk op dezelfde manier spelen. Maar, je kunt het ook aan het vak koppelen. Bij gym kun je bijvoorbeeld ieder kind iets laten uitbeelden wat ze graag in hun vrije tijd doen. Of bij scheikunde laat je ze een element opnoemen dat een letter bevat die ook in hun naam voorkomt. Wees creatief!
Propjes maken
Wat zou je van je klasgenoten willen weten? Welke vraag zou je ze willen stellen? Die vraag schrijft iedereen op een papiertje. Vervolgens maken alle leerlingen er een propje van. Dat propje mag iedereen door de klas gooien.
Vervolgens moet iedere leerling 1 propje pakken. Zo leest elke leerling een vraag voor en beantwoord hij of zij deze over zichzelf.
Als variant kun je de propjes ook in een glazen kom of een grote bak doen en elke leerling daar een propje uit laten pakken.
Variant voor het voortgezet onderwijs
Op het voortgezet onderwijs kun je de vragen aanpassen aan het vak dat je geeft. Bij aardrijkskunde kun je de leerlingen iets laten vragen wat met een plek te maken heeft. Over de vakantiebestemming, hun geboorteplaats of de geboorteplaats van hun ouders, bijvoorbeeld. Of, bij maatschappijleer in de hogere klassen laat je ze iets vertellen over hun politieke voorkeur.
Het spinnenweb
Dit is een leuk spel, waarbij er langzaam een spinnenweb ontstaat. Het werkt als volgt. Iedereen zit in een kring en noemt zijn of haar naam. Dan krijgt 1 leerling een bolletje wol. Deze leerling noemt de naam van een andere leerling en gooit de bol wol naar die ander toe. Ondertussen blijft de eerste leerling wel de draad vasthouden.
Door zo steeds door te gaan ontstaat er een spinnenweb in het midden van de kring.
Variatie op dit spel
In plaats van de namen te noemen, kun je de leerlingen natuurlijk ook iets aan elkaar laten vragen. Degene die de bol vangt, geeft antwoord.
Ook kun het spinnenweb na afloop weer ontrafelen, door iedereen in tegengestelde volgorde de draad weer terug te laten brengen. Ondertussen vertelt de leerling die aan de beurt is iets over zichzelf.
T-shirt creaties
Dit is een creatieve activiteit waarbij iedereen iets persoonlijks kan maken dat hij of zij het hele schooljaar kan dragen. Het werkt als volgt. Je geeft iedere leerling een wit T-shirt en een set textielstiften. Daarna laat je hen iets op het shirt tekenen of schrijven dat bij henzelf past: een naam, een hobby, een lievelingskleur, een grappige tekening of een inspirerende quote.
Je kunt de opdracht open laten, of juist een thema meegeven, zoals “Dit ben ik” of “Mijn doel voor dit jaar”. Eventueel kunnen leerlingen elkaars T-shirt aanvullen door er een klein tekeningetje of een positieve boodschap op te zetten. Hier kun je dit soort textiel stiften kopen.
Gouden Weken tip: verbeter de groepsvorming met je klasindeling
De Gouden Weken zijn hét moment om te bouwen aan een hechte, positieve groep. Groepsvormende activiteiten helpen daarbij enorm, maar vergeet de klasindeling niet. Waar leerlingen zitten, beïnvloedt direct hoe ze samenwerken, met elkaar omgaan en zich voelen in de klas. Benieuwd hoe je dat slim aanpakt? Lees ons blog over klasindeling voor praktische tips en inspirerende voorbeelden.
Klaar om het schooljaar te beginnen?
Met deze kennismakingsspellen heb je hopelijk genoeg inspiratie om het schooljaar op een originele manier te beginnen. Zo bouw je direct aan de groepsvorming in de klas. Laat in een reactie weten wat jij ermee doet!
0 comments