Slimmer werken met AI: handige promptcommando’s voor docenten
Slimmer werken met AI: handige promptcommando’s voor docenten en leerkrachten
Gebruik je ChatGPT, Claude, Gemini of een andere AI-tool voor je lessen? Dan herken je dit misschien: je stelt een vraag en krijgt een antwoord dat op zich prima is, maar nét niet wat je nodig hebt. Te lang, te algemeen, te moeilijk voor je leerlingen of niet in de juiste vorm.
Je hoeft daarvoor niet steeds lange of ingewikkelde prompts te schrijven. Met korte aanwijzingen als /shorten, /simplify of QUIZME kun je AI veel gerichter aan het werk zetten.
En belangrijk: Deze promptcommando’s kun je niet alleen in ChatGPT gebruiken, maar bijvoorbeeld ook in Claude, Gemini en andere AI-tools.
In dit artikel lees je hoe deze korte promptcommando’s werken en hoe je ze kunt inzetten voor lesvoorbereiding, differentiatie, uitleg, oefenmateriaal, kritisch denken en nog veel meer.
AI-promptcommando’s: wat zijn het en hoe gebruik je ze?
Eerst even dit: zijn dit echte AI-commando’s?
Nee. En dat is belangrijk om te weten.
Commando’s als /shorten, QUIZME en REDTEAM zijn geen officiële ingebouwde functies van ChatGPT, Claude of Gemini. Er zit dus geen speciale knop achter die wordt geactiveerd zodra je /shorten intypt.
Het zijn eigenlijk gewoon korte promptinstructies.
Schrijf je:
/shorten Maak deze tekst korter.
dan begrijpt het AI-model uit de combinatie van shorten en je verdere instructie dat je een kortere versie wilt.
Daarom kun je dit soort commando’s in verschillende AI-tools gebruiken. De uitkomst kan wel verschillen. Elk AI-model reageert net iets anders op een prompt en ook updates van een model kunnen invloed hebben op het resultaat.
Zie de commando’s in dit artikel daarom vooral als handige sneltoetsen voor je prompts.
AI kan je veel werk uit handen nemen, maar jij blijft altijd eindverantwoordelijk voor wat je gebruikt. Controleer daarom altijd of de inhoud klopt, volledig is en past bij je doel en doelgroep.
Teksten schrijven en herschrijven met AI
Er wordt in het onderwijs ontzettend veel geschreven. Lesinstructies, opdrachten, oudermails, feedback, berichten aan leerlingen, toetsvragen en nieuwsbrieven: ongemerkt gaat daar behoorlijk wat tijd in zitten.
AI kan veel van dat schrijfwerk versnellen. Maar een opdracht als ‘maak deze tekst beter’ is nogal vaag. Wat bedoel je met beter? Korter? Duidelijker? Minder formeel? Geschikt voor groep 7?
Met een korte instructie geef je meteen richting.
Handige promptcommando’s voor teksten
/human – Herschrijft een tekst zodat deze natuurlijker en minder stijf klinkt.
/rewrite – Herschrijft de tekst, maar houdt de belangrijkste boodschap hetzelfde.
/improve – Verbetert bijvoorbeeld de duidelijkheid, structuur en leesbaarheid.
/shorten – Maakt een tekst korter zonder dat de belangrijkste informatie verloren gaat.
/expand – Voegt juist meer uitleg, context of voorbeelden toe.
/simplify – Maakt ingewikkelde taal eenvoudiger.
/formal – Maakt de toon professioneler.
/casual – Maakt een tekst toegankelijker.
Voorbeeld
Plak een bestaande instructie in je AI-tool en schrijf:
/simplify Maak deze instructie begrijpelijk voor groep 7. Gebruik korte zinnen, maar laat belangrijke vakbegrippen staan.
Of:
/human /shorten Herschrijf deze oudermail. Maak hem korter, vriendelijk en persoonlijk.
Een handige toevoeging bij herschrijven is:
Behoud alle data, deadlines, namen en afspraken exact.
Zo verklein je de kans dat belangrijke informatie tijdens het herschrijven verdwijnt. .
AI-uitleg aanpassen aan het niveau van leerlingen
Eenzelfde onderwerp kan op totaal verschillende manieren worden uitgelegd.
Een uitleg over democratie voor groep 7 vraagt iets anders dan een uitleg voor 5 vwo. Een leerling die moeite heeft met de stof heeft misschien behoefte aan een eenvoudige uitleg met voorbeelden, terwijl een andere leerling juist meer verdieping nodig heeft.
Ook dat kun je sturen.
Promptcommando’s voor verschillende uitlegniveaus
ELI5 – Explain Like I'm 5: vraagt om een zeer eenvoudige uitleg.
EL10 – Eenvoudige uitleg met iets meer inhoud.
EL15 – Uitleg op ongeveer tienerniveau.
ELICollege – Vraagt om meer academische diepgang.
ELIPhD – Vraagt om een zeer specialistische en technische uitleg.
Daarnaast kun je bepalen hoe iets wordt uitgelegd:
/analogies – Laat AI herkenbare vergelijkingen gebruiken.
/deep – Vraagt om meer verdieping.
/why – Legt vooral uit waarom iets gebeurt of werkt.
/firstprinciples – Breekt een onderwerp af tot de belangrijkste basisprincipes en bouwt de uitleg van daaruit op.
Voorbeeld
EL15 Leg inflatie uit. Gebruik een herkenbaar voorbeeld met boodschappen.
Of:
/analogies Leg fotosynthese uit met een vergelijking die leerlingen uit groep 7 begrijpen.
Nog beter: noem je echte doelgroep
ELI5 en ELI15 zijn handige afkortingen, maar voor lesmateriaal is het meestal beter om precies te vertellen voor wie de uitleg bedoeld is.
Dus in plaats van:
EL15 Leg inflatie uit.
kun je schrijven:
Leg inflatie uit aan een vmbo-t 3-klas. Gebruik maximaal 250 woorden. Leg moeilijke begrippen uit en gebruik een voorbeeld dat aansluit bij de leefwereld van leerlingen.
Daarmee geef je het AI-model veel meer informatie om een passend antwoord te maken.
Bepaal zelf de vorm van een AI-antwoord
Je stelt een eenvoudige vraag en krijgt vijf lange alinea's terug, terwijl je eigenlijk een overzicht voor op het digibord nodig had.
Ook de vorm van een antwoord kun je sturen.
Promptcommando’s voor structuur en opmaak
TLDR – Geeft een zeer korte samenvatting.
BULLETS – Zet de informatie in opsommingstekens.
TABLE – Zet informatie in een tabel.
CHECKLIST – Maakt een praktische checklist.
STEPS – Zet een proces in logische stappen.
/outline – Maakt een duidelijke structuur of opzet.
/summary – Vat de belangrijkste informatie samen.
/keypoints – Haalt alleen de belangrijkste punten uit de informatie.
Voorbeeld
Heb je een lange uitleg gekregen over formatief handelen? Typ dan bijvoorbeeld:
TABLE Zet dit in een tabel met de kolommen: werkwijze, doel, voorbeeld in de klas en mogelijke valkuil.
Of plak een lesvoorbereiding en vraag:
CHECKLIST Zet dit om in een korte checklist die ik vlak voor mijn les kan doornemen.
Je hoeft dus niet genoegen te nemen met de vorm van het eerste antwoord.
Met AI oefenmateriaal maken van bestaande lesstof
Een van de handigste toepassingen van generatieve AI is niet per se nieuwe lesstof laten maken, maar meer halen uit materiaal dat je al hebt.
Plak bijvoorbeeld een zelfgeschreven tekst, samenvatting of ander lesmateriaal in de AI-tool en laat er verschillende oefenvormen van maken.
Promptcommando’s voor leren en oefenen
QUIZME – Maakt quizvragen.
FLASHCARDS – Zet de leerstof om in vraag-en-antwoordkaartjes.
TESTME – Laat AI vragen stellen om kennis te testen.
SOCRATIC – Laat AI vooral vragen stellen in plaats van direct antwoorden geven.
FEYNMAN – Probeert een onderwerp zo eenvoudig mogelijk uit te leggen.
MISCONCEPTIONS – Brengt veelvoorkomende misverstanden over een onderwerp in kaart.
TIMELINE – Zet gebeurtenissen in chronologische volgorde.
/teachme – Laat AI het onderwerp behandelen als een korte les.
Van één tekst naar verschillende materialen
Stel dat je een tekst over de Franse Revolutie hebt.
Je kunt eerst vragen:
/summary Vat deze tekst samen in maximaal 200 woorden.
Daarna:
FLASHCARDS Maak 15 flashcards over de belangrijkste begrippen.
En vervolgens:
QUIZME Maak 10 vragen: 4 kennisvragen, 4 begripsvragen en 2 vragen waarbij leerlingen verbanden moeten leggen.
Zo kun je één bestaande tekst gebruiken als basis voor verschillende soorten oefenmateriaal.
Let wel op: controleer gegenereerde vragen en antwoorden altijd voordat je ze gebruikt. Een AI-model kan overtuigend formuleren en toch een feitelijke fout maken of een vraag bedenken waarop meerdere antwoorden mogelijk zijn.
Laat AI leerlingen helpen denken in plaats van antwoorden geven
Een veelbesproken risico van AI in het onderwijs is dat leerlingen het gebruiken om opdrachten voor zich te laten maken.Maar dezelfde technologie kan ook op een heel andere manier worden ingezet. Je kunt AI namelijk expliciet vertellen dat het geen antwoord mag geven.
Gebruik SOCRATIC als denkpartner
Bijvoorbeeld:
SOCRATIC Help mij deze wiskundeopgave oplossen. Geef het antwoord niet. Stel steeds één vraag tegelijk. Geef alleen een kleine hint wanneer ik vastloop.
Bij burgerschap:
SOCRATIC Bespreek met mij de stelling: sociale media zouden verboden moeten worden voor jongeren onder de 16. Geef niet jouw mening, maar stel steeds één kritische vervolgvraag waardoor ik mijn eigen standpunt beter moet onderbouwen.
Of bij Nederlands:
SOCRATIC Help mij mijn argument voor een betoog te verbeteren. Schrijf het argument niet voor mij, maar stel vragen waardoor ik het zelf verbeter.
Dat levert een heel andere interactie op. AI wordt dan minder een antwoordmachine en meer een hulpmiddel om verder te denken.
Maak je opdrachten AI-proof
Hoe weet je met de komst van AI nog wat leerlingen écht zelf kunnen? In onze Praktische Gids voor AI-proof Opdrachten leer je hoe je bestaande opdrachten slimmer vormgeeft, zonder alles opnieuw te hoeven maken. Je krijgt praktische voorbeelden, checklists en kant-en-klare prompts waarmee je direct aan de slag kunt.
Zo houd je zicht op het denk- en leerproces van je leerlingen, ook als zij AI gebruiken.
Brainstorm sneller over lessen en werkvormen
Een prompt als ‘Bedenk een leuke activiteit voor mijn klas’ levert meestal wel iets op. Maar het eerste idee hoeft natuurlijk niet het beste te zijn. Laat daarom bewust meerdere mogelijkheden genereren.
Promptcommando’s voor ideeën
IDEAS10 – Genereert tien ideeën.
ALT3 – Geeft drie verschillende alternatieven.
HOOKS10 – Bedenkt tien mogelijke openingen of aandachttrekkers.
IDEAGEN – Genereert verschillende creatieve richtingen.
REMIX – Combineert twee ideeën tot iets nieuws.
/brainstorm100 – Genereert een grote hoeveelheid ideeën om uit te kiezen.
Voorbeeld
IDEAS10 Bedenk 10 manieren om voorkennis te activeren aan het begin van een aardrijkskundeles over vulkanen voor havo 2. De leerlingen zijn 13-14 jaar. Het leerdoel is dat leerlingen kunnen uitleggen hoe vulkanen ontstaan en waarom ze vooral op bepaalde plekken op aarde voorkomen. Iedere activiteit mag maximaal vijf minuten duren en leerlingen moeten actief iets doen.
Staan er twee interessante ideeën tussen?
REMIX Combineer idee 3 en idee 7 tot één nieuwe werkvorm.
Je gebruikt AI dan niet om één kant-en-klaar idee te krijgen, maar om sneller verschillende mogelijkheden te verkennen.
Bekijk maatschappelijke onderwerpen vanuit meerdere perspectieven
Bij onderwerpen als woningnood, migratie, sociale media, discriminatie, vrijheid van meningsuiting of economische ongelijkheid bestaat zelden één eenvoudig antwoord.
AI kan helpen om verschillende perspectieven zichtbaar te maken.
Promptcommando’s voor verdieping
LENSSTACK – Bekijkt een onderwerp vanuit verschillende perspectieven.
HIDDENASSUMPTIONS – Zoekt naar aannames die gemakkelijk worden gemist.
SECONDORDER – Kijkt verder dan alleen de eerste gevolgen van een beslissing.
SIGNALVSNOISE – Probeert belangrijke informatie van bijzaken te onderscheiden.
HYPOTHESISGEN – Genereert meerdere mogelijke verklaringen.
META – Kijkt kritisch naar de manier waarop een vraag of probleem is geformuleerd.
BLACKSWAN – Richt zich op onwaarschijnlijke gebeurtenissen die grote gevolgen kunnen hebben.
Voorbeeld voor burgerschap
LENSSTACK Bekijk het woningtekort vanuit het perspectief van een jonge woningzoekende, huiseigenaar, gemeente, projectontwikkelaar en de landelijke overheid.
Maar daar hoeft de opdracht niet te stoppen.
Laat leerlingen vervolgens bijvoorbeeld onderzoeken:
Welk perspectief ontbreekt? Welke belangen botsen met elkaar? Welke informatie uit het AI-antwoord zou je eerst willen controleren?
Daarmee wordt het AI-antwoord juist het beginpunt van het denken in plaats van het eindproduct.
Gesprekken en praktijksituaties oefenen met AI
ChatGPT, Claude en Gemini kunnen een rol aannemen en daarop reageren. Daarmee kun je allerlei situaties simuleren.
Gebruik bijvoorbeeld:
/simulate – Simuleert een gesprek, situatie of rollenspel.
Een lastig gesprek oefenen
/simulate Jij bent een leerling die steeds te laat komt en vindt dat de docent overdrijft. Ik ben de mentor. Blijf tijdens het gesprek in je rol. Geef mij na afloop feedback op mijn aanpak.
Een sollicitatiegesprek oefenen
/simulate Jij bent een werkgever en ik ben een 16-jarige leerling die solliciteert voor een stage. Stel steeds één vraag en wacht op mijn antwoord. Geef na afloop feedback.
Je kunt op dezelfde manier bijvoorbeeld oudergesprekken, presentaties, mondelinge examens en lastige klassensituaties oefenen.
Kleine promptcommando’s die bijna altijd van pas komen
Er zijn ook instructies die niet netjes binnen één categorie vallen, maar juist daardoor handig zijn.
/examples – Geeft concrete voorbeelden.
/usecases – Geeft praktische toepassingen.
/breakdown – Verdeelt een ingewikkeld onderwerp in kleinere onderdelen.
/stepbystep – Werkt iets stap voor stap uit.
/insights – Zoekt opvallende inzichten of patronen.
/clarify – Maakt informatie duidelijker en preciezer.
/expandideas – Werkt een globaal idee verder uit.
/compress – Maakt informatie compacter zonder de kern te verliezen.
/reframe – Bekijkt dezelfde kwestie vanuit een andere invalshoek.
/coach – Geeft begeleiding in plaats van direct een oplossing.
/critique – Beoordeelt iets kritisch en geeft verbeterpunten.
/tonechange – Verandert de toon van een tekst.
/convert – Zet inhoud om naar een andere vorm.
/translate – Vertaalt tekst.
Vooral /examples is verrassend handig.
Blijft een uitleg te abstract? Probeer:
/examples Geef drie voorbeelden uit het dagelijks leven van een 14-jarige.
Een goede prompt hoeft dus helemaal niet lang te zijn. Soms zijn een paar extra woorden precies wat nodig is.
Combineer promptcommando’s voor een beter resultaat
Je hoeft de commando’s niet los van elkaar te gebruiken. Juist combineren kan handig zijn.
Bijvoorbeeld:
EL15 + BULLETS + /examples
Leg fotosynthese uit voor een brugklas. Gebruik maximaal acht bullets en geef daarna twee herkenbare voorbeelden.
Of:
/simplify + ALT3
Maak deze opdracht eenvoudiger en geef daarna drie varianten: ondersteuning, basis en extra uitdaging.
Of:
REDTEAM + /improve
Zoek eerst de zwakke plekken in mijn lesplan. Maak daarna een verbeterde versie.
Of:
SOCRATIC + /coach
Help een leerling die vastloopt. Geef het antwoord niet, maar begeleid de leerling door steeds één vraag te stellen.
Zo geef je steeds duidelijker aan wat je wilt, voor wie het bedoeld is, hoe uitgebreid het moet zijn en welke vorm je nodig hebt.
Werken dezelfde promptcommando’s in ChatGPT, Claude en Gemini?
In grote lijnen: ja.
Omdat het gewone tekstinstructies zijn, kun je ze meestal gebruiken in verschillende generatieve AI-tools. Maar verwacht niet dat ChatGPT, Claude en Gemini bij dezelfde prompt exact hetzelfde antwoord geven.
De modellen zijn verschillend ontwikkeld en kunnen een instructie anders interpreteren. Ook de versie van het model, beschikbare functies, instellingen en de context van het gesprek kunnen invloed hebben op het resultaat.
Wat als een commando niet goed werkt?
Schrijf dan simpelweg uit wat je bedoelt.
Werkt:
ALT3
niet zoals je wilt?
Schrijf:
Geef drie duidelijk verschillende alternatieven en leg per alternatief kort uit wat het voordeel is.
Dat is uiteindelijk de belangrijkste les uit al deze commando’s: formuleer duidelijk wat je wilt, vraag door als het antwoord nog niet goed genoeg is en controleer altijd zelf of de informatie klopt en bruikbaar is.
Vier dingen die bijna iedere AI-prompt beter maken
Korte commando’s zijn handig, maar ze vervangen een goede prompt niet.
Wil je materiaal dat echt aansluit op je les? Geef dan waar mogelijk vier dingen mee:
- Doelgroep – Voor welke leerlingen is het?
- Doel – Wat moeten zij kennen, kunnen of begrijpen?
- Taak – Wat moet de AI precies doen?
- Vorm – Hoe wil je het resultaat ontvangen?
Vergelijk:
Maak vragen over de Tweede Wereldoorlog.
met:
Maak 10 vragen over de Eerste Wereldoorlog voor mijn brugklas. Het doel is controleren of leerlingen oorzaken en gevolgen kunnen onderscheiden. Maak 4 kennisvragen, 4 begripsvragen en 2 toepassingsvragen. Geef de antwoorden apart.
De tweede prompt geeft het AI-model veel meer houvast.
En daardoor is de kans op een bruikbaar resultaat ook veel groter.
Je hoeft niet meteen de perfecte prompt te schrijven
Goed prompten betekent niet dat je minutenlang moet nadenken over één perfecte prompt. Begin gewoon.
Is het antwoord te lang?
/shorten
Te moeilijk?
/simplify
Nog te algemeen?
/examples
Wil je meer mogelijkheden?
ALT3
En is het daarna bijna goed?
/improve
Je kunt verder bouwen op wat er al staat. Dat is vaak sneller dan vooraf proberen de perfecte prompt te bedenken.
Zie AI als een gesprek, niet als één vraag
Een goede prompt is belangrijk, maar minstens zo belangrijk is wat je daarna doet. Werken met AI is geen zoekopdracht waarbij je één vraag stelt en genoegen neemt met het eerste antwoord. Zie het meer als een gesprek waarin je samen steeds dichter bij het gewenste resultaat komt.
Is het antwoord nog te algemeen? Vraag door. Mist er iets? Laat het aanvullen. Begrijp je een uitleg niet? Vraag om een voorbeeld. Twijfel je aan een antwoord? Vraag waarop het gebaseerd is en controleer belangrijke informatie zelf.
Je kunt bijvoorbeeld reageren met:
Dit is nog te algemeen. Kun je het concreter maken voor een docent in het VO?
Waarom kies je hiervoor? Leg je redenering uit.
Welke informatie heb je nog van mij nodig om dit beter te maken?
Ik vind optie 2 interessant. Werk die verder uit en geef twee varianten.
Welke aannames maak je in je antwoord?
Juist door door te vragen, feedback te geven en verder te bouwen op eerdere antwoorden haal je veel meer uit AI. Je hoeft dus niet alles in één perfecte prompt te stoppen. Een goede AI-conversatie ontstaat stap voor stap.
De beste Prompts voor het onderwijs
Wil je snel goed lesmateriaal maken met AI, zonder iedere keer zelf een uitgebreide prompt te bedenken? Met onze AI Promptboeken voor het primair en voortgezet onderwijs heb je honderden kant-en-klare prompts bij de hand. Hiermee maak je in een paar minuten bijvoorbeeld lessen, werkvormen, quizzen, spellen, educatieve posters en ander lesmateriaal, afgestemd op je groep, vak en leerdoelen.
Zo bespaar je tijd én heb je het hele schooljaar volop inspiratie voor je lessen.
Meer leren over AI in de klas?
Wil je AI slimmer inzetten, voorbereidingstijd besparen én beter voorbereid zijn op de kansen en uitdagingen van AI in het onderwijs? Doe mee met onze training AI in de Klas.
0 comments